توانایی ذهن خوانی چیست و چگونه باید با آن مواجه شد؟

توانایی ذهن خوانی چیست؟

ذهن خوانی و یا تئوری ذهن، یک نوع مهارت اجتماعی – شناختی بسیار مهم به شمار می آید که می تواند، شامل توانایی فکر کردن در مورد وضعیت‌های ذهنی خود و دیگران باشد، مثل: هیجانات، باورها و دانسته‌ها که می‌توانیم آن را هم جز توانایی ذهن خوانی بدانیم. تئوری ذهن تنها شامل تفکر و اندیشه نمی شود بلکه حتی توانایی درک کردن شما از این واقعیت را هم شامل می‌شود که شما بدانید که طرز فکر و عقاید دیگران هم می‌تواند با طرز فکر شما خیلی متفاوت باشد.

اصلٱ چرا به این توانایی «تئوری ذهن» گفته می‌شود؟ روانشناسان در این باور هستند که طرز فکر ما در این باره که در ذهن فرد دیگر چه می‌گذرد دقیقا همان تئوری ذهن است. ما هر چقدر هم بتوانیم پیش بینی‌هایی انجام دهیم اما هیچ راه مستقیمی برای اینکه بفهمیم آن فرد مقابلمان دقیقا به چه چیزی فکر می‌کند، نداریم. به تنها چیزی که می‌توانیم به آن تکیه کنیم، تئوریهای‌مان هستند که بر اساس چیزی که دیگران صحبت می کنند، رفتاری که دارند، چیزی که در مورد شخصیت‌شان در ذهن خود داریم و برداشتی که از نیت‌هایشان داریم شکل می‌گیرند.

تئوری ذهن

چرا باید تئوری ذهن مهم باشد؟

بوجود آمدن تئوری ذهن طی دورانی که فرد رشد می کند، خیلی مهم است. بچه‌های سن کمی دارند معمولا خود محورتر هستند و نمی‌توانند به وضعیت‌های ذهنی افراد دیگر فکر کنند. همانطور که سن بالا می رود، تئوری ذهن‌شان هم ظاهر می شود و به تدریج رشد و تکامل پیدا می‌کند. رسیدن به یک تئوری ذهن قوی، می تواند نقش مهمی در دنیای اجتماعی ما داشته باشد و بر درک کردن ما از طرز فکر دیگران، پیش بینی رفتارهایشان، تعاملات اجتماعی و همچنین حل اختلافات میان فردی کاملا تاثیر گذار باشد.

تئوری ذهنی این اجازه را به ما می‌دهد تا نیت‌ها و منظورهای دیگران را به خوبی بفهمیم و همچنین درک کنیم که در سر دیگران چه می تواند ‌بگذرد، که می تواند از: ترسها، آرزوها، باورها و توقعاتشان گرفته شود. تعاملات اجتماعی می‌توانند خیلی پیچیده باشند و درک کردن و فهمیدن اشتباه از آنها می‌تواند آنها را بیشتر پیچیده هم کند. اگر بتوانیم در مورد طرز فکر دیگران نسبت به خود و یا اطرافیان، به ایده‌های بهتری برسیم بهتر می توانیم به یک واکنش مناسب برسیم و از خود آن واکنش را نشان دهیم.

تکامل تئوری ذهن

به گفته محققان مهارت تئوری ذهن، بیشترین رشد خود را در طی سالهای دارد که سالهای اولیه‌ دوران زندگی آن فرد است. یعنی بین ۳ تا ۵ سالگی دارد. اما چند فاکتور مختلف هم هستند که بر رشد و تکامل پیدا کردن تئوری ذهن بسیار موثر هستند. بعضی از پژوهشگران هم این عقیده را دارند، که جنسیت و تعداد خواهر و برادرها در یک خانه می‌تواند بر نحوه‌ی بوجود آمدن تئوری ذهن اثر به سزایی داشته باشد.

وقتی یک کودک دارای تجربیات اجتماعی زیادی کسب کند و داشته باشد، تئوری ذهن او می تواند کامل‌تر نیز ‌شود. مثلٱ : بازیها، داستانها، وانمود کردنها و رابطه با پدر و مادر و همسالان به کودک این اجازه را می‌دهد تا دید و برداشت قوی‌تری نسبت به متفاوت بودن طرز فکر دیگران از طرز فکر خودش دست پیدا کند و آشنا شود.

حتی این تجربیات اجتماعی هم باعث می شود به کودک کمک شود تا متوجه گردد که طرز فکر دیگران بر رفتارهای او می تواند اثر بگذارد.
محققان دریافته اند که توانایی ذهنی کودکان تا سن ۶ تا ۸ همچنان در حال تکمیل شدن این مهارت است.

تئوری ذهن

 مراحل تئوری ذهن

۱_ درک اینکه ممکن است یک فرد به یک دلیل یک چیز را بخواهد و طرف مقابلش هم به یک دلیل دیگر آن چیز را می خواهد.
۲_ درک اینکه آدمها می توانند سر یک موضوع و یا عقیده اختلاف نظر داشته باشند.
۳_  درک اینکه آدمها ممکن است متوجه درست یا غلط بودن نشوند  و یا دانش چیزی را ندانند.

۴_  درک اینکه آدمها هم می‌توانند، باورهای اشتباهی را در مورد دنیا و اطراف خود داشته باشند.

۵_  درک اینکه آدمها هم می‌توانند احساسات پنهانی برای خود داشته باشند، یا ممکن است یک طوری رفتار کنند که احساسشان اصلٱ آن را قبول ندارد.

مشکلات تئوری ذهن

درست است که بروز و ظهور تئوری ذهن در یک فرد در طی مراحل رشد و تکامل او، قابل پیش بینی بوده و تابع مراحل مشخص شده‌ای هستند اما گاهی مشکلاتی به وجود می‌آید. مشکلات تئوری ذهن می‌تواند در خود، طیفی از پیچیدگیهای جدی داشته باشد.

اوتیسم

پژوهشگر، سیمون بارون – کوهن و همکارانش اعتقاد دارند، اوتیسم یکی از نشانه های مشکلات تئوری ذهنی می باشد، مشکلاتی که بچه‌های اوتیسمی در درک کردن افکار دیگران دارند به مشکلات و سختیهایی که در برخی از تعاملات اجتماعی دچارشان خواهند شد ارتباط دارد.

 

اوتیسم

شیزوفرنی

کسانی که دچار شیزو فرنی هستند غالبٱ با کمی و کاستی در مورد ذهن خوانی مواجه می شوند.

تکامل تئوری ذهن برای همه‌ی افراد یک ضرورت بسیار مهم می باشد چون توانایی ما برای درک کردن خودمان و همچنین دیگران را بالا می‌‌برد. این مهارت به ما این اجازه را می‌دهد تا افکار و وضعیت‌های ذهنی خود را به خوبی بتوانیم کنکاش کنیم. مثلا اگر از خودمان آگاه باشیم و بدانیم چه استعداد و چه عملکردی داریم باعث می شود تا برای داشتن اعتماد بنفسی قوی تلاش کنیم و بالا ببریم .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

17 − 16 =